فصلنامه پژوهش های اصولی

فصلنامه پژوهش های اصولی

تحلیل کاربرد اصول فقه در مدیریت تعارضات و تزاحمات سازمانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیئت علمی دانشکده شهید محلاتی قم
چکیده
در فضای پیچیده و پویای سازمانی، تعارضات و تزاحمات میان وظایف، منابع و اولویت‌ها، همواره از چالش‌های جدی مدیریت به شمار می‌روند. در این مقاله، با تکیه بر مبانی اصول فقه امامیه، به تحلیل امکان و چگونگی کاربرد اصول تعارض و تزاحم در مدیریت تعارضات سازمانی پرداخته شده است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که آیا می‌توان قواعد و تحلیل‌های اصولیِ متعارف در فقه، به‌ویژه در باب تزاحم و تعارض ادله را در فرایند تصمیم‌گیری و حل اختلافات سازمانی به کار گرفت؟ برای پاسخ به این پرسش، مقاله ابتدا به تعریف دقیق مفاهیم تعارض، تزاحم، ترتب، تزاحم ملاکی و امتثالی پرداخته و سپس با روش توصیفی تحلیلی، به تبیین کارکردهای این مفاهیم در فضای سازمانی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که اصول فقه با برخورداری از دستگاهی دقیق در تشخیص مرجّحات، تحلیل موضوعات و تمایز میان مراحل جعل و امتثال، ظرفیت بالایی برای ارائه چارچوبی نظری در مدیریت تزاحمات و تعارضات سازمانی دارد. نوآوری این پژوهش در استفاده از تزاحم حفظی و قواعد ترتب به‌مثابه راهبردهایی قابل‌تطبیق با موقعیت‌های پیچیده تصمیم‌گیری سازمانی است. این مطالعه می‌تواند گامی در جهت بهره‌گیری روشمند از فقه در توسعه مدل‌های بومی مدیریت سازمان باشد.
کلیدواژه‌ها