2
استاد سطوح عالی وعضو هیئت علمی مرکز تخصصی آخوند خراسانی ره
چکیده
مسئله علتانگاری یا حکمتانگاری علل شرعی با توجه به کثرت آنها در روایات و ظرفیت وسیعی که برای آنها در استنباط احکام شرعی وجود دارد از مهمترین مباحث فقه و اصول به شمار آمده و از دیرباز محل اختلاف فقها و اصولیون بوده است؛ بهگونهای که در مواجهه با آنها دیدگاههای متفاوتی مطرح شده است. پژوهش حاضر با بررسی و تحلیل ادله مختلف و مبانی مورد پذیرش از سوی اصولیون در پی بررسی نقش علّیت علل منصوص و تأثیر آن در استنباط احکام شرعی است. یافتههای پژوهش اثبات میکند اصل، این است که تمام علل مذکور در ادله نقلی به دلیل ظهور ادله و حکم عقل، نقش علّیت تامه را داشته و وجود آنها مثبت حکم شرعی است. حال اگر انحصار آن ثابت شود، نبودش نیز موجب نفی حکم است و اگر بر اساس قرائن علّیت ناقصه ثابت شد، باز هم نمیتوان آن را بدون استفاده دانست، بلکه در صورت تجمیع تمام علل منصوص، میتوان حکم شرعی را ثابت دانست.
