فصلنامه پژوهش های اصولی

فصلنامه پژوهش های اصولی

اجرای اصل برائت در شبهات موضوعیه قبل از فحص (نقدی بر دیدگاه مشهور)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه فقه و مبانی حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، ایران.
2 گروه فقه، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
چکیده
امکان اجرای اصل برائت در شبهات موضوعیه پیش از فحص، از مباحث چالشی در اصول فقه امامیه است. پژوهش حاضر در صدد پاسخ به این پرسش است که آیا مکلف ملزم به تحقیق و بررسی موضوع است، یا صرف تحقق شک برای جریان این اصل کفایت می‌کند. در این راستا، با تحلیل مبانی عقلی و نقلی، دیدگاه‌های مختلف اصولیان در این زمینه واکاوی شده و نسبت میان شبهات موضوعیه و حکمیه از منظر لزوم فحص مورد مداقه قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که برخی اصولیان جریان اصل برائت در شبهات موضوعیه را متوقف بر فحص ندانسته‌اند؛ درحالی‌که گروهی دیگر بر اشتراط تحقیق و بررسی موضوع، پیش از اجرای این اصل تأکید دارند. افزون بر این، دیدگاه‌هایی که میان شبهات زود زوال و دیر زوال تفکیک قائل شده و حکم فحص را تابع ماهیت موضوع می‌دانند نیز بررسی شده است. در نهایت، مقاله با ارائه تحلیل نهایی، ضمن بررسی اعتبار مبانی استدلالی هر نظریه، نتیجه‌گیری می‌کند که برخلاف دیدگاه مشهور، جریان برائت اصولاً متوقف بر فحص است.
کلیدواژه‌ها