گروه دانش های وابسته به فقه پژوهشکده فقه و حقوق پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم
چکیده
اندیشه اصولی محقق معاصر سید ابوالقاسم خوئی ره متمایز به شاخصه هائی در مباحث اصولی است که ادعا می شود معرف او در حد یکی از صاحبان مکاتب اصولی می تواند باشد . نظریه پردازی و نو آوری های ایشان را در باب وضع و طرح نظریه انشاء و نظریه تعهد و نیز در رویکرد انتقادی نسبت به آراءمحقق نائینی و محقق اصفهانی می توان دید؛ از قبیل تفصیل در حجیت مثبتات امارات ، امکان تمسک به عام در شبهات مصداقی مخصص ،جریان استصحاب عدم ازلی ،طرح قسم چهارمی برای استصحاب کلی ،خدشه در حجیت شهرت فتوائی حتی میان متقدمین ، قبول حجیت خبر واحد در موضوعات ، عدم جریان استصحاب در مطلق شبهات حکمی ، تکمیل مقدمات حکمت و تفسیر خاصی از اطلاق. در موارد تقابل دقت عقلی با فهم عرفی می توان گفت تدقیقات عقلی در کار ایشان غلبه بر فهم عرفی دارد و بهترین شاهدش در باب انقلاب نسبت و در باب تبدل امتثال و در فروعات باب استصحاب است و معمولا این رویکرد مورد مناقشه از سوی متاخرین بوده است.دستاورد این بررسی ها به کشف سهم محقق خوئی در تکامل اندیشه اصولی ختم میشود و به نظر ما هرچند این تلاشها به ظهور مکتب اصولی جدیدی ختم نمی شود ولی منهج متمایز ایشان به لحاظ مبنا گروی و قاعده محوری و انسجام بخشی و تعمیق اندیشه اصولی حائز اهمیت است.