با توجه به پذیرش امتنانی بودن اصل برائت توسط مشهور فقیهان بعد از شیخ انصاری، از اجرای برائت در موارد خلاف امتنان جلوگیری کرده‌اند و به برائت عقلی رجوع نکرده‌اند. این رفتار فقیهان زمینه اشکالی شده است که اگر ادله شرعی برائت به‌خاطر امتنانی بودن جاری نمی‌شوند باید طبق مبنای موردقبول فقیهان به برائت عقلی روی آورد، نه اینکه به‌طورکلی از حکم به برائت امتناع کرد. در جستجوهایی که در کتاب‌های اصولی و فقهی داشتم هیچ‌کس را نیافتم که وجه رفتار فقیهان در رجوع‌نکردن به برائت عقلی را تبیین کرده باشد، به‌گونه‌ای که پاسخ اشکال مذکور داده شده باشد؛ درحالی‌که ضرورت آن به جهت تأثیر در استنباط فقهی و تعیین تکلیف مکلف، روشن است. مقاله حاضر، امتنانی بودن اصل برائت را بر مبنای موردقبول مشهور فقیهان بعد از شیخ انصاری مطالعه کرده و وجه رفتار مذکور فقیهان را بیان کرده است، به‌گونه‌ای که بتوان اشکالات و شبهات موجود یا احتمالی را پاسخ داد. نوآوری این مقاله تبیین منع از حکم به برائت در موارد خلاف امتنان با وجود پذیرش برائت عقلی و نقد اعتراض بر عدم رجوع به برائت عقلی است.