معرفت‌شناسی کنونی از مرجعیت معرفت‌‌‌شناختی با رویکردهای مختلف بحث می‌کند. از جمله این رویکردها، معرفت‌شناسی فضیلت‌محور است. این نگاه، بر تأثیر ویژگی‎های اخلاقی و عقلانی فاعل شناسا، در شکل‌گیری و تکوُّن شناخت تأکید دارد و به بررسی آن می‌پردازد. برخی از رویکردهای معرفت‌شناسی فضیلت‌محور، ویژگی‎های اخلاقی و عقلانی فاعل شناسا را معیار ارزیابی شناخت نیز قرار می‌دهد. این نوشتار بر آن است تا اجتهاد را به‌مثابه مرجعیت‌شناختی از منظر این رویکرد معرفت‌شناسی به طور تحلیلی - توصیفی واکاوی نماید. بر اساس این رویکرد، اجتهاد به‌مثابه ملکه نفسانی، فضیلتی عقلانی محسوب می‌شود. در نزد برخی اصول‌دانان، فاعل‌شناسا، باید برای برخورداری از اجتهاد یا برای به کمال رساندن آن، به ویژگی‌های اخلاق نیز آراسته باشد. این نگاه در قالب بررسی چیستی قوه قدسیه و پیوند آن با اجتهاد بررسی می‌شود. علاوه بر این، ماهیت عدالت و تأثیر آن در وثاقت شناختی مرجع پیگیری می‌شود. قوه قدسیه و عدالت، از واژگانی‌اند که در تراث فلسفی و اخلاقی کاربرد دارند؛ اما اصول‌دانان و فقیهان با تبیینی متناسب، از آن‌ها در مباحث اصولی و فقهی بهره برده‌اند.