حدیث «لا ضرر» مشهورترین مستند قاعدۀ فقهی «نفی ضرر» است که از دیرباز مورد توجّه اصولیان بوده و در کتاب‌های اصولی در سه حوزۀ سند، متن و دلالت موضوع سخن قرار گرفته است. با گردآوری گزارش‌های حدیث «لا ضرر« در منابع فریقین و با بهره‌گیری از روش تشکیل خانوادۀ حدیثی و با نظرداشتِ ارتکازات عقلائی پیرامون این موضوع، به نظر می‌رسد حدیث «لا ضرر» به رفتارهای ضرری مکلفان ناظر است نه به احکام ضرری شرع. به دیگر سخن، حدیث «لا ضرر» در صدد تنظیم روابط طرفینی مکلفان است و از سه قانون مهمّ شرعی خبر می‌دهد: 1. تحریم اضرار به غیر. 2. لزوم برطرف نمودن ضرر توسط فاعل زیان. 3. جعل حقّ دفع و رفع ضرر برای شخص زیان‌دیده. سه قانون یادشده، در ارتکاز عقلاء نیز ریشه دارد و این نکته، ظهور ادعا شده برای این حدیث را استحکام می‌بخشد. در این سطور عمدتاً به قانون سوم _یعنی جواز دفع و رفع ضرر برای شخص زیان‌دیده_ پرداخته شده و شواهد مختلفی از گزارش‌های مختلف حدیث «لا ضرر» و فهم مردمان عصر صدور احادیث، برای آن برپا شده است.

کلیدواژگان: لا ضرر، ضرر، دفع، رفع، زیان‌دیده، عامل زیان.