آیت الله صادق آملی لاریجانی فصلنامه پژوهش های اصولی 2251-6808 9 33 2023 02 20 ماده منتسبه از نگاه محقق نائینی 11 36 182931 FA صادق آملی لاریجانی مدیر مسئول Journal Article 2023 08 08 بحث «ماده منتسبه» در جملات شرطیه یعنی رجوع شرط به ماده یا هیئت یکی از مهم‌ترین مباحث در مسیر استنباط حکم است که از جایگاه ویژه‌ای در سرفصل‌های بنیادین اصول فقه نیز برخوردار است. با این همه، جغرافیای گسترده این بحث با توجه به اینکه درباره دیدگاه عالمی بزرگ همچون محقق نائینی می باشد، چندان که شایسته است کاوش و بررسی دقیق نشده است. این پژوهش به شیوه توصیفی، تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای در پی بررسی دیدگاه محقق نائینی در باره رجوع شرط به ماده یا هیئت و محتملات دیگر و ثمرات مترتب بر آن می باشد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد محقق نائینی درباره اینکه در جملات شرطیه، رجوع شرط به هیئت یا به مادّه و یا به امر دیگری است به تفصیل بحث کرده است. وی شش احتمال ثبوتی را مطرح کرده و با نفی پنج احتمال از آنها، احتمال ششم را دیدگاه مختار خود در مرجع شرط پذیرفته است. ما در این نوشتار با رویکردی اجتهادی در صدد اثبات احتمال مد نظر محقق نائینی و ابطال بقیه احتمالات مورد نظر هستیم. واژگان کلیدی: ماده منتسبه ، جملات شرطیه ، ماده، هیئت، محقق نائینی

https://www.juosul.ir/article_182931_22c1fd8ac27e5f24be28a36a6fd910ac.pdf

آیت الله صادق آملی لاریجانی فصلنامه پژوهش های اصولی 2251-6808 9 33 2023 02 20 واکاوی قاعده «التفصیل قاطع للشرکة» 37 58 182932 FA سید علی اکبر موسوی مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام 0000-0001-8458-3765 سید حسین منافی استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم Journal Article 2023 03 05 اگر در لسان دلیل بین چند موضوع یا حالت تفصیل صورت‌گرفته باشد، پی می‌بریم که احکام آنها یکی نیست و اگر همه حکم واحد داشتند وجهی برای تفصیل وجود نخواهد داشت. در کلام بسیاری از فقهاء قاعده «التفصیل قاطع للشرکة» مورداستفاده قرار گرفته است و در نگاه ابتدایی می‌توان ادّعا کرد این قاعده از مسلّمات است، ولی علماء آن را در مباحث فقهی و اصولی خود موردبحث و بررسی قرار نداده‌اند. ازآنجایی‌که این قاعده در مقام استظهار از روایات از اهمّیت بسزایی برخوردار است، پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی در صدد پاسخ به این سؤال است که آیا این قاعده حجت است یا خیر؟ ظاهر کلمات علماء حجیت این قاعده است. با توجه به مواردی که در کلامِ متکلّم از این قاعده استفاده شده، سه مصداق برای آن ذکر گردیده، بعضی مصادیق دارای چند فرض هستند که بعد از تحلیل و بررسی هر مصداق و ذکر مستندات آن، این نتیجه به دست آمده که به جز مصداق اخیر، سایر مصادیق حجت هستند اما دلیل حجیت هر یک متفاوت با دلیل حجیت دیگری است.

https://www.juosul.ir/article_182932_b402f7b0e4279354caac37d730a093fa.pdf

آیت الله صادق آملی لاریجانی فصلنامه پژوهش های اصولی 2251-6808 9 33 2023 02 20 دراسة ما یمکن اصطیاده من عبارات الشهید الصدر حول الاعتباریات 59 82 182933 FA مجتبی مسعودی حوزه علمیه قم امیر حسین رضائی حوزه علمیه قم Journal Article 2023 04 20 الخلاصة انّ الشهید الصدر هو من اشهر العلماء فی الزمن الحاضر و ممّن سجّل اسمه فی دفتر تطوّرات العلم الاسلامی بخطّ جمیل بحیث تتأثّر ابحاث العلوم الاسلامیّة و کذا الانسانیّة من آرائه الفریدة فی المجالات المختلفة، فالوقوف علی آرائه لاسیّما ما لا یستقل بذکره فی زمن حیاته الشریف هو امر مغتنم فی تطوّر العلم الاسلامی؛ انّ من الابحاث المهمّة التی هی معرکة الآراء و الانظار فی العصر الحاضر، و لا تصل النوبة فی حیاته الشریف القصیر للتعرّض الاستقلالی التفصیلی لها هو مبحث الاعتباریات والاحکام المترتّبة علیها غیر انّ البحث عنها منبثّ فی کلماته ذیل مصنّفاته؛ فانّا فی هذه الرسالة بذلنا جهدنا لتجمیع هذه الابحاث و الاخذ بلوازمها و الاستنباط منها حتی ننسق مباحث الاعتباریات الموجودة فی کلام الشهید بشکل جامع علی حدّ الامکان حتی یسهل مراجعة الباحثین الیها و نتقدم خطوة فی تطوّر العلم الاسلامی بحوله و قوّته تعالی؛ فلذا وزّعنا الابحاث بین أربعة أبواب مستقلة لسهولة المراجعة و التفکیک بین المباحث و تنسیقها.

https://www.juosul.ir/article_182933_58dbec25f65be838517169361f7b174a.pdf

آیت الله صادق آملی لاریجانی فصلنامه پژوهش های اصولی 2251-6808 9 33 2023 02 20 تبعیت مدلول التزامی بیّن بمعنی الاخص از مدلول مطابقی در حجیت 83 108 182939 FA مصطفی صادق پور استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم Journal Article 2023 08 13 از مباحث مربوط به باب ظواهر و حجج، تعیین دامنه اعتبار مدلول التزامی است که در نظام تقنینی‌ ـ ‌فقهی جایگاهی ممتاز دارد. اثبات وجود ملاک که زمینه‌ساز تصحیح تکالیف است و نفی حکم ثالث در فرض تعارض دلایل در مفاد تطابقی، از جمله مسائلی است که با تعیین گستره مدلول التزامی از پرده ابهام بیرون خواهد آمد و همین امر ضرورت موضوع نوشتار است. دامنه حجیت مدلول التزامی از آن جهت مبهم است که در پیدایش و وجود، تابع و متوقف بر مدلول مطابقی است. همین امر سبب شده تا این سؤال مطرح شود که آیا اعتبار و حجیت آن نیز متوقف بر بقای اعتبار مدلول مطابقی است یا خیر؟ تتبع در نگاشته‌های اندیشمندان نشان می‌دهد که سه نظریه عدم تبعیت مطلق، تبعیت مطلق و تفصیل بین علم به کذب مدلول مطابقی و وجود معارض میان آن‌ها، وجود دارد. مهم‌ترین دلیل قائلان به عدم تبعیت، نبودِ دلیل کافی برای اثبات تلازم است؛ زیرا تلازم به عنوان یک امرِ وجودی نیاز به اثبات دارد؛ حال آن که چنین نیست. در مقابل از سوی قائلان به تبعیت، دلایلی بیان شده که نگارنده معتقد است بهترین دلیل، وجود نوعی خاص از ارتباط تنگاتنگ میان دو مدلول است که پذیرش آن، نظریه تبعیت را نتیجه می‌دهد. بر این اساس، فقیه هر زمان مانعی از مفاد مطابقی ببیند، نمی‌تواند به مدالیل التزامی عرفی آن استناد نماید.

https://www.juosul.ir/article_182939_46e278f34b65552cb971adb54f473c57.pdf

آیت الله صادق آملی لاریجانی فصلنامه پژوهش های اصولی 2251-6808 9 33 2023 02 20 امکان سنجی اخذ قصد قربت در واجبات تعبدی 109 132 182935 FA محمد حسین طاهری حوزه علمیه قم 0000-0002-4505-6062 Journal Article 2023 07 04 از مباحثی که توسط شیخ انصاری وارد ادبیات علم اصول امامیه شد و بعد از ایشان به شهرت رسید، مساله امتناع عقلی اخذ قصد قربت در واجبات تعبدی است. مقاله حاضر با اعتقاد به اینکه در عصر حاضر از شهرت نظریه امتناع اخذ قصد قربت کاسته شده، در تلاش است که در ابتدا، ساختار منطقی و جدیدی از ادله امتناع گزارش دهد؛ به این شکل که: با بررسی ویژگی‌های «وجوب» و «قصد امتثال أمر» و مقایسه این ویژگی‌ها با یکدیگر، خاستگاه هر یک از ادله امتناع را مشخص کرده و این ادله را در 6 مانع دسته‌بندی نماید. سپس با نقد و بررسی موانع اخذ قصد قربت، و با تحفظ بر ارتکاز عرفی و رعایت خطوط قرمز عقل، امکان عقلی تقیید را اثبات کند.

https://www.juosul.ir/article_182935_7ba63026d3b27277dde8e6f83ef79298.pdf

آیت الله صادق آملی لاریجانی فصلنامه پژوهش های اصولی 2251-6808 9 33 2023 02 20 بازشناسی مرجحات تزاحم با تأکید بر دیدگاه اصولی محقق نائینی 133 158 182936 FA احمد صابری مجد دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران. سید احمد میر حسینی دانشیار دانشگاه تهران (دانشکدگان فارابی) محمد حسین یار محمدی مدرس سطح عالی حوزه علمیه Journal Article 2023 05 20 اصل وجود تزاحم در مباحث شرعی میان اصولیین امری روشن است، ولی انواع ترجیح مورد اختلاف نظر قرار گرفته است. می توان گفت روشن‌سازی وجوه مختلف و احتمالات تزاحم و مرجحات آن در مکتب اصولی نایینی به طور ویژه بیان شده است به گونه‌ای که زمینه تحقیق را برای شاگردان خود از جمله مرحوم خوئی و دیگران فراهم ساخته‌ است. ولی با این حال پراکندگی بحث و تفصیل‌های گاه فرسایشی در بیان ایشان و دیگران، مخاطب را از تعمق و اطلاع از ساختار روشن بحث دور می‌سازد؛ از این رو جستار حاضر در پی آن است با روش توصیفی‌تحلیلی، ارائه‌کننده تقریر و تبیین جدیدی از نظریه محقق نائینی در مبحث تزاحم بوده و نقد جامع علمی نسبت به این نظریه داشته باشد. به این صورت که اولا تزاحم در مرحله تنجز رخ می‌دهد به خلاف نظر محقق نائینی که قائل است در مرحله فعلیت محقق می‌شود و ثانیا بحث مرجحات در صورت فعلیت هر دو تکلیف مطرح می‌شود و ثالثا مواردی که محقق نائینی از موارد مرجحات باب تزاحم بیان کرده است، خارج از باب تزاحم بوده است و منشا برخی از این امور همان مبنایی است که ایشان بنا را بر آن گذاشته است.

https://www.juosul.ir/article_182936_be8085c5809fb8a9151d9f03c30f201b.pdf