آیت الله صادق آملی لاریجانی فصلنامه پژوهش های اصولی 2251-6808 12 42 2025 05 22 بررسی تطبیقی حجیّت شهرت فتوائی از منظر صاحب ریاض و محقق بروجردی 57 74 241613 FA روح الله بهرام ارجاوند پژوهشگر مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام محمد جواد نصر آزادانی پژوهشگر مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام Journal Article 2025 07 26 پژوهش پیش رو در صدد بررسی تطبیقی مختار و ادله‌ی قائلین به حجیت شهرت فتوایی است. صاحب ریاض(ره) و محقق بروجردی(ره) هر دو قائل به حجیت شهرت فتوایی بوده و آن را در کنار اجماع به‌عنوان یکی از منابع استنباط احکام قرار داده‌اند، با این تفاوت که هر کدام در توجیه دیدگاه خود ادله‌ای متفاوت ارائه کرده‌اند. ادله‌ی صاحب ریاض در حجیت شهرت فتوایی عبارت است از: نخست، تمسک به انسداد باب علم، و دوم، اولویت ظن حاصل از شهرت نسبت به ظنون ضعیفی که از اخبار آحاد حاصل می‌شود و فقها در تعدیل یا تصحیح راویان به آن اعتماد می‌کنند. در مقابل، محقق بروجردی با استناد به مقبوله و مرفوعه‌ی زراره، حجیت شهرت فتوایی را اثبات می‌نماید. همچنین صاحب ریاض شهرت فتوایی را زمانی حجت می‌داند که در جهت موافق با شهرت، روایتی – هرچند ضعیف – وجود داشته باشد، ولی مرحوم بروجردی قائل به چنین شرطی نیست.با توجه به نقش بنیادین حجیت شهرت فتوایی در فرایند اجتهاد، بررسی و تحلیل ادله‌ی این دو دیدگاه ضرورتی علمی دارد تا میزان اعتبار و استحکام استدلال‌ها روشن گردد. نوآوری این پژوهش در نقد تطبیقی و تحلیل مقایسه‌ای ادله‌ی دو فقیه بزرگ، و بازخوانی مبانی ایشان با نگاهی جامع و مستند است؛ امری که تاکنون به‌صورت مستقل و هم‌زمان مورد بررسی قرار نگرفته بود.<br><br>نتایج تحقیق نشان می‌دهد که ادله و تفصیل صاحب ریاض در اثبات حجیت شهرت فتوایی تمام نیست، و از میان ادله‌ی مورد استناد مرحوم بروجردی نیز استدلال به مرفوعه‌ی زراره برای اثبات حجیت شهرت فتوایی صحیح نمی‌باشد. https://www.juosul.ir/article_241613_cf68999e6ab54a9c36c6e4758e8a6653.pdf